FEI dỡ bỏ lệnh cấm với Nga và Belarus: Bước ngoặt trong làn sóng bình thường hóa thể thao quốc tế

Ngày 3 tháng 9 năm 2026, Liên đoàn Cưỡi ngựa Quốc tế (FEI) chính thức công bố quyết định dỡ bỏ lệnh cấm đối với các vận động viên và quan chức Nga, Belarus, có hiệu lực từ ngày 5 tháng 10 năm 2026. Quyết định này được đưa ra sau khi Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) tạm thời đình chỉ lệnh cấm với Ủy ban Olympic Nga (ROC) vào tháng 7. Đây là một phần của xu hướng bình thường hóa sự tham gia của các vận động viên Nga vào thể thao quốc tế, nhưng nó mang theo những rủi ro về mặt xác minh, danh tiếng và địa chính trị đáng kể. Kể từ tháng 3 năm 2026, FEI đã áp đặt lệnh cấm toàn diện đối với các vận động viên và quan chức Nga và Belarus, sau khi xung đột tại Ukraine nổ ra. Trong suốt thời gian bị cấm, một số vận động viên Nga và Belarus đã thi đấu với tư cách trung lập, điều này cho thấy họ vẫn duy trì được phong độ thi đấu và sự sắc bén trong suốt thời gian dài. Quyết định mới của FEI không chỉ khôi phục quyền thi đấu dưới cờ quốc gia mà còn cho phép Nga đăng cai các sự kiện do FEI công nhận, mở ra một chương mới cho mối quan hệ giữa liên đoàn và cộng đồng cưỡi ngựa Nga. Điểm mấu chốt của quyết định này nằm ở cam kết bằng văn bản của Liên đoàn Cưỡi ngựa Nga rằng họ sẽ không hoạt động tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Đây được xem là một cơ chế tuân thủ mới lạ, được mô tả như một "bài kiểm tra sự thuần khiết về tài liệu". Tuy nhiên, khả năng thực thi của cơ chế này còn nhiều nghi vấn, vì nó dựa trên sự tự khai báo và rà soát tài liệu hơn là xác minh độc lập. Trong khi đó, FEI vẫn duy trì Quỹ Hỗ trợ Đoàn kết cho Ukraine, cho thấy một chiến lược tài chính song song: vừa duy trì hỗ trợ nhân đạo và phát triển cho Ukraine, vừa mở lại các kênh thương mại và cạnh tranh với Nga. So với các liên đoàn quốc tế khác, quyết định của FEI được xem là khá quyết đoán. FIBA (bóng rổ) chỉ dỡ bỏ lệnh cấm một phần, trong khi FIS (trượt tuyết) vẫn duy trì các điều kiện nghiêm ngặt về tuyên bố trung lập và tuân thủ chống doping. Sự khác biệt này tạo ra một bối cảnh quản trị thể thao quốc tế phân mảnh, nơi mà những gì được phép trong môn cưỡi ngựa (cờ quốc gia, đăng cai sự kiện) lại bị cấm trong môn trượt tuyết (chỉ cá nhân tham gia, không sử dụng nhận diện quốc gia). Điều này có thể bị các vận động viên Nga thách thức về mặt pháp lý khi họ tìm kiếm sự đối xử công bằng giữa các môn thể thao. Có một góc nhìn phản trực giác ở đây: quyết định của FEI, mặc dù được đưa ra dưới sự bảo trợ của IOC, có thể tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Việc dựa vào cam kết bằng văn bản từ một liên đoàn có tổ chức mẹ (ROC) đã bị trừng phạt vì chính vấn đề lãnh thổ này là một canh bạc đầy rủi ro. Nếu vi phạm xảy ra, uy tín của FEI sẽ bị tổn hại nghiêm trọng. Hơn nữa, sự vắng mặt của tiếng nói Ukraine trong toàn bộ quá trình này là một tín hiệu đáng lo ngại về mặt truyền thông, cho thấy một sự bất đối xứng trong tiếp cận thông tin. Từ góc độ của một người đã theo dõi thể thao quốc tế trong 50 năm, tôi nhận thấy quyết định này là một phần của làn sóng bình thường hóa lớn hơn, được thúc đẩy bởi IOC. Các liên đoàn khác nhau đang diễn giải chính sách của IOC theo những cách khác nhau, tạo ra một bức tranh không đồng nhất. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: liệu chúng ta có đang chứng kiến sự kết thúc của kỷ nguyên trừng phạt thể thao, hay chỉ là sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới với những quy tắc phức tạp và khó lường hơn?