Gauntlet: Glitched và nước đi mở rộng hệ sinh thái của VALORANT

Trong quán PC bang nhỏ nằm cạnh ga Busan, một tối giữa tháng Chín, tôi ngồi sau lưng hai người trẻ chừng hai mươi tuổi. Cả hai đều đeo tai nghe, nhưng chỉ một người cầm chuột. Người còn lại khoanh tay, miệng lẩm nhẩm đọc tên từng kỹ năng như đọc kinh. Họ chơi VALORANT. Suốt bốn mươi phút, thứ họ tranh cãi chẳng liên quan tới việc nên vào site A hay site B. Câu hỏi duy nhất họ quay đi quay lại là: có cách nào để hai người chơi cùng nhau mà không phải gánh thêm ba người lạ? Sáng hôm sau, Riot Games trả lời. Ngày 22 tháng 9, VALORANT có thêm một chế độ giới hạn thời gian mang tên Gauntlet: Glitched. Hai đấu hai. Đấu trường theo lối roguelike. Kỹ năng bị tháo rời khỏi đặc vụ rồi lắp ghép lại theo cách khác. Mỗi trận kéo dài từ tám đến mười lăm phút. Nằm giữa thông cáo có một câu khiến tôi phải đọc lại ba lần: đây sẽ là nơi xuất hiện “những tổ hợp mà VALORANT thông thường không thể tạo ra”. Khi ngôi sao mới bừng sáng, cả một thế hệ soi mình trong ánh đèn đó. Ngôi sao lần này chẳng phải một tuyển thủ, cũng chẳng phải một cái tên trên bảng điểm. Nó là một ô cửa mà Riot mở cho nhóm người chơi mà VALORANT bỏ quên suốt nhiều năm. Tôi đã ngồi đủ nhiều trong các phòng họp báo của Riot ở Seoul và Busan để biết rằng hãng này chưa bao giờ công bố một chế độ chỉ để công bố. Replication, Escalation, Snowball Fight, rồi Swiftplay — mỗi lần một chế độ tạm thời xuất hiện, phía sau nó luôn là một phép đo. Họ đo thời gian người chơi ở lại trong game. Họ đo tỷ lệ người quay lại vào tuần thứ hai. Họ đo xem liệu một ý tưởng lạ có kéo được ai đó rời khỏi danh sách bạn bè đang chơi một tựa game khác hay không. Bối cảnh năm nay khắc nghiệt hơn mọi năm. Người chơi VALORANT ở Hàn Quốc, Đông Nam Á và châu Âu đang đồng thời đòi ba thứ: máy chủ ổn định hơn, hệ thống chống gian lận mạnh hơn, và bản đồ mới. Trong khi đó, các tựa game dịch vụ trực tuyến đang chứng kiến thời lượng mỗi phiên chơi ngắn dần. Người chơi mở game, đánh hai trận, rồi tắt. Đó là lý do những chế độ tám đến mười lăm phút trở thành công cụ giữ chân đắt giá. Một trận xếp hạng VALORANT có thể ngốn bốn mươi phút, tính cả thời gian cấm chọn và thời gian chờ. Một trận Gauntlet: Glitched thì không. Riot không giấu ý định đó. Thông cáo nói thẳng chế độ này nhắm vào trải nghiệm chơi đôi, vào người chơi muốn giải trí nhanh, và vào những ai không muốn cảm giác phải gánh đồng đội hoặc bị đồng đội gánh. Đó là một câu rất đáng chú ý, vì nó thừa nhận một vấn đề mà cộng đồng đã nói suốt nhiều năm: xếp hạng đơn khiến người chơi cô đơn ngay giữa bốn người khác. Phần lõi của Gauntlet: Glitched nằm ở chỗ nó không vận hành theo logic của VALORANT. Không có mua sắm theo vòng, không có kinh tế đội, không có chuỗi thắng thua theo hiệp. Thay vào đó là một vòng lặp kiểu auto-chess: người chơi tích lũy sức mạnh, mất máu khi thua, bị loại khi cạn máu. Kỹ năng của các đặc vụ bị tách khỏi danh tính gốc, đưa vào một bể chung, rồi người chơi chọn lấy và nâng cấp. Hệ thống nâng cấp kéo tới cấp ba. Ở cấp ba, một kỹ năng có thể hoạt động theo cách mà bản 5v5 chưa từng cho phép. Tôi hình dung được cảnh tượng đó: ba bản sao của Yoru xuất hiện cùng lúc, hoặc một kỹ năng khói bị biến thành công cụ áp sát. Những tổ hợp kiểu này phá vỡ nguyên tắc cân bằng của VALORANT, và đó chính là mục đích. Chế độ này được thiết kế để mất cân bằng một cách có chủ ý. Trong thể thao điện tử, mất cân bằng là tội đồ. Trong một chế độ giải trí, mất cân bằng là sản phẩm. Một chi tiết khác đáng dừng lại: chế độ dùng những robot lai, mang dáng dấp gần với KAY/O, thay vì những đặc vụ có tên tuổi và có người hâm mộ riêng. Đây là lựa chọn kỳ lạ với một tựa game mà danh tính đặc vụ là một phần của văn hóa. Sai một âm, nhớ một đời: tên cầu thủ không chỉ là ký tự. Cái tên là thứ cộng đồng dùng để gọi nhau, để tranh cãi, để tạo ra bản sắc. Khi Riot đưa vào những cỗ máy không tên, hãng đang thử xem liệu cộng đồng có tự đặt tên cho chúng hay không. Và theo kinh nghiệm của tôi, họ sẽ đặt tên. Họ luôn đặt tên. Thời lượng tám đến mười lăm phút mỗi trận cũng là một tín hiệu về đối tượng. Người chơi xếp hạng chấp nhận bỏ ra bốn mươi phút cho một trận vì họ đầu tư vào thứ hạng. Người chơi giải trí thì không. Họ cần một trận vừa đủ để cảm thấy mình vừa làm được điều gì đó, rồi tắt máy. Chế độ này được thiết kế cho khoảng thời gian đó, và nó được thiết kế cho hai người ngồi cạnh nhau — dạng người chơi mà hệ thống giải đấu chuyên nghiệp chưa từng có chỗ đứng. Nhưng đây là chỗ tôi phải nói thẳng điều mình lo. Cộng đồng VALORANT đã đi qua vài chế độ tạm thời với cảm giác lẫn lộn. Có chế độ vui, có chế độ bị bỏ xó sau hai tuần. Mỗi lần như vậy, một bộ phận người chơi lại nói cùng một câu: nguồn lực đó lẽ ra nên dành cho bản 5v5. Đó là rủi ro thật sự của Gauntlet: Glitched, và nó không nằm ở cơ chế. Cơ chế có thể hay. Rủi ro nằm ở câu chuyện. Nếu một người chơi đang bực vì máy chủ chập chờn mở game lên và thấy một chế độ roguelike mới, người đó không nhìn thấy sự sáng tạo. Người đó nhìn thấy một sự xao nhãng. Nỗi bực dồn từ chuyện khác sẽ tìm được một cái cớ để trút ra, và chế độ mới là cái cớ dễ nhất vì nó vừa mới ra mắt. Rủi ro ít được nói tới hơn là phân mảnh hàng chờ. Ở những khu vực đông người chơi như Hàn Quốc hay Đông Nam Á, việc tách thêm một hàng chờ không gây hậu quả rõ rệt. Ở những khu vực mỏng người chơi hơn, thời gian chờ cho xếp hạng có thể tăng lên, đặc biệt vào khung giờ khuya. Một chế độ giải trí làm vui lòng một nhóm người chơi, nhưng đồng thời làm chậm một nhóm khác. Sân vắng, nhưng tôi nghe rõ hơn tiếng tim của cả một cộng đồng — và tiếng tim đó đập không đều khi hàng chờ kéo dài. Chuyện tiền cũng đáng bàn. Nếu hệ thống nâng cấp kỹ năng về sau được gắn với vật phẩm mua bằng tiền thật, cộng đồng sẽ đọc ngay ra tín hiệu trả tiền để mạnh hơn. Riot chưa nói gì về điều này, và sự im lặng đó có thể là bình thường với một chế độ mới. Nhưng trong một tựa game mà người chơi đã quen với việc mọi thứ ảnh hưởng tới sức mạnh đều phải miễn phí, bất kỳ động thái nào đi lệch khỏi nguyên tắc đó cũng sẽ bị soi rất kỹ. Rồi có một khả năng nữa mà tôi cho là đáng theo dõi: liệu Gauntlet: Glitched có phải là bước đệm cho một hàng chờ 2v2 vĩnh viễn hay không. Riot chưa hứa. Nhưng lịch sử của chính hãng này cho thấy họ thường thử nghiệm bằng chế độ tạm thời trước khi cam kết. Nếu tỷ lệ giữ chân ở tuần thứ nhất và tuần thứ hai đủ tốt, khả năng chế độ này quay lại dưới một hình thức khác là hoàn toàn có thật. Phòng họp báo không bao giờ trống, chỉ là đôi khi nó đầy những nỗi niềm không thành lời. Thông cáo về Gauntlet: Glitched đọc rất gọn, rất sạch. Nhưng phía sau nó là một loạt câu hỏi mà Riot chọn không trả lời ngay: chế độ này có được đưa vào vòng xoay thường xuyên không, có gắn với vé thông hành không, và nếu thất bại thì hãng rút ra bài học gì. Những câu hỏi đó không xuất hiện trong thông cáo, nhưng chúng sẽ xuất hiện trên các diễn đàn trong vòng hai tuần tới. Với tư cách người đã theo dõi ngành này từ khi còn đứng ở hàng ghế tổ chức giải, tôi thấy Gauntlet: Glitched là một nước đi hợp lý và có phần cần thiết. Một hệ sinh thái chỉ có một chế độ thì rất dễ vỡ. Liên Minh Huyền Thoại đã đi trước bằng ARAM và Đấu Trường Chân Lý; cả hai đều bắt đầu như những thứ phụ, rồi trở thành trụ cột. VALORANT đang đi theo con đường đó, chậm hơn và thận trọng hơn. Điều tôi muốn thấy không phải một chế độ vui trong ba tuần. Điều tôi muốn thấy là liệu Riot có dám nói rõ rằng họ đang xây một VALORANT rộng hơn bản 5v5 hay không, và liệu họ có dành cho nhóm người chơi chơi đôi — những người vẫn mở game mỗi tối dù chẳng có giải đấu nào dành cho họ — một chỗ đứng lâu dài. Nếu câu trả lời là có, thì Gauntlet: Glitched sẽ không còn là một chế độ tạm thời nữa. Nó sẽ là khởi đầu của một thứ khác. Và ở quán PC bang cạnh ga Busan, hai người trẻ kia có lẽ sẽ không còn phải tranh cãi xem nên gánh thêm ba người lạ hay không.